دیابت بارداری چیست؟

دیابت بارداری

دیابت بارداری به دیابتی اطلاق می شود که برای اولین بار در دوران بارداری تشخیص داده شده باشد.

اهمیت دیابت بارداری از آن بابت است که افزایش قند خون مادر می تواند اثرات سوئی بر سلامتی جنین و مادر داشته باشد.

دیابت بارداری در بسیاری از موارد، با رعایت نکات تغذیه ای از طرف مادر و انجام حرکات ورزشی مفید، قابل کنترل است و در برخی از بیماران نیز نیازمند شروع دارو خواهد بود. در بسیاری از مادران میزان قند خون بعد از تولد نوزاد به حالت نرمال بر می گردد، ولی باید توجه داشته باشید که زنانی که سابقه دیابت بارداری دارند بیش از سایرین در معرض ابتلا به دیابت نوع ۲ قرار می‌گیرند.

دیابت بارداری

 علائم دیابت بارداری

دربسیاری از  مادران مبتلا به دیابت، هیچ علامتی وجود ندارد. گاهی مادران افزایش میزان دفع ادرار را تجربه می‌کنند. در آزمایشات روتین دوران بارداری، پزشک متخصص زنان، میزان قند خون مادر را نیز چک کرده تا شما را از نظر ابتلا به این بیماری بررسی نماید.

علل ایجاد کننده دیابت بارداری

متخصصان هنوز علت مشخصی را برای ابتلا به دیابت بارداری پیدا نکرده‌اند و تنها عاملی که به نظر می‌رسد در این باره موثر باشد میزان وزن مادر قبل از شروع بارداری است.

در حالت عادی، هورمونها وظیفه تنظیم قند خون را بر عهده دارند. در دوران بارداری میزان سطوح هورمونی بدن تغییر می‌کند، پس فرآیند تنظیم قند خون برای بدن کمی سخت‌تر می‌شود و گاهی قند خون بالاتر از حد نرمال قرار می‌گیرد.

 عوامل خطر دیابت بارداری

برخی از زنان، شانس ابتلای بیشتری به دیابت بارداری، نسبت به سایرین دارند. فاکتورهای موثر در این باره عبارتند از:

  • چاقی یا افزایش وزن
  • عدم یا کمبود فعالیت بدنی
  • دیابت بارداری قبلی
  • دیابت در افراد درجه یک خانواده
  • تولد نوزاد قبلی با وزن بیشتر از ۴۱۰۰ گرم
  • نژاد: نژاد سیاه، آسیایی و هندی آمریکایی شانس ابتلای بیشتری دارند.

 عوارض دیابت بارداری در نوزاد

اگر شما دچار دیابت بارداری هستید نوزاد شما ممکن است در معرض ابتلا به موارد زیر قرار بگیرد:

  1. وزن بالای بدو تولد: قند خون بالای مادر می‌تواند سبب رشد بیشتر نوزاد شود. این افزایش وزن می‌تواند سبب ایجاد مشکلاتی در زمان زایمان شود و احتمال نیاز به سزارین را افزایش دهد.
  2. تولد زودرس نوزاد: گاهی قند خون بالای مادر می‌تواند سبب القای زودرس زایمان شود. حتی گاهی پزشک به خاطر افزایش وزن نوزاد، تصمیم به القای زودتر زایمان می‌گیرد.
  3. مشکلات تنفسی: گاهی نوزادان متولد شده از مادران مبتلا به دیابت بارداری دچار سندروم رنج تنفسی می‌شوند و برای تنفس راحت نیاز به کمک دارند.
  4. افت قند خون نوزاد: در فاصله کوتاهی از تولد نوزاد، ممکن است شاهد کاهش قند خون او باشیم. افت قند خون در نوزاد می تواند سبب ایجاد تشنج نیز شود.

 عوارض دیابت برای مادر

در مادران مبتلا به دیابت بارداری، افزایش شانس ابتلا به فشارخون بالا و پره اکلامپسی نیز وجود دارد. در این خانم‌ها شانس نیاز به سزارین نیز افزایش می یابد. ضمنا همان طور که گفته شد، مادرانی که دیابت بارداری را تجربه کرده‌اند احتمال اینکه در آینده مبتلا به دیابت نوع دو شوند بیشتر از سایرین است.

 پیشگیری از دیابت بارداری

راه حل قطعی برای پیشگیری از ابتلا به دیابت بارداری وجود ندارد.

اما با رعایت یکسری نکات و عادات غذایی صحیح می توان شانس ابتلا به دیابت را کاهش داد:

۱- غذای سالم بخورید: غذاهایی که دارای فیبر بالا و کالری و چربی کم هستند را انتخاب کنید. بر روی میوه ها، سبزیجات و غلات کامل فوکوس کنید.

۲- فعالیت داشته باشید: ورزش قبل و در حین بارداری می تواند به شما در پیشگیری از دیابت بارداری کمک کند. ۳۰ دقیقه ورزش در طول روز در اکثر روزهای هفته کفایت می‌کند.

۳- قبل از بارداری وزن خود را اصلاح کنید: اگر قصد دارید برای بارداری اقدام نمایید حتماً  وزن خود را به میزان ایده آل خود برسانید.

۴- در طول بارداری بیش از حد لازم، وزن اضافه نکنید: افزایش وزن مناسب در بارداری، نرمال و ایده آل هست، و افزایش وزن شدید یا سریع می تواند شانس ابتلا به دیابت بارداری را در شما افزایش دهد.

دیابت بارداری

تشخیص 

در معاینات و آزمایش‌های روتین بارداری، لازم است در سه ماهه دوم- بین هفته ۲۴ تا ۲۸ بارداری- آزمایش قند خون از شما چک شود. اگر شما جزو آن دسته از افرادی هستید که شانس ابتلا به دیابت بارداری بیشتری دارید (مثلاً تجربه در بارداری قبلی و ….) ممکن است پزشک شما در مراحل اولیه بارداری نیز قند خون را چک نماید.

آزمایش‌های دوره ای مورد نیاز در بیماران مبتلا به دیابت بارداری

آزمایش اولیه چالش گلوکز:

برای این آزمایش نیاز است شما یک شربت با ۵۰ گرم گلوکز را میل نمایید، یک ساعت بعد قند خون شما چک می‌شود و اگر میزان قند خون بالاتر از ۱۹۰ باشد، نیاز به آزمایشات تکمیلی برای تشخیص دیابت بارداری دارید؛ و اگر میزان قند خون یک ساعته شما زیر ۱۴۰ باشد آزمایش نرمال است.

تست تحمل گلوکز جهت پیگیری:

این آزمایش نیز مشابه آزمایش اول است ولی میزان قند حل شده در شربت ۷۵ گرم بوده و قند خون شما هر یک ساعت برای سه ساعت متوالی چک می‌شود. اگر دو مورد از این آزمایش‌ها بالاتر از حد نرمال گزارش شود دیابت بارداری تشخیص داده می‌شود.

درمان 

درمان دیابت بارداری شامل سه قدم می باشد:

۱-تغییر سبک زندگی

۲-چک کردن منظم قند خون

۳- مصرف دارو در صورت نیاز

 

تغییر سبک زندگی

سبک زندگی شما (چگونه و چقدر بخورید، و ورزش کنید) عامل مهمی در کنترل قند خون تان به حساب می‌آید. جلوگیری از افزایش وزن شدید یا سریع، و داشتن فعالیت روزانه منظم کمک مفیدی برای کنترل بیماری هستند.

رژیم غذایی سالم

رژیم غذایی سالم بر روی میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئین‌ها تاکید دارد. مواد غذایی مصرفی  باید کم کالری و کم چربی باشد. همچنین کربوهیدرات (برنج و نان)  خود را محدود کنید.

 فعال بمانید

انجام ورزش منظم نقش مهمی را در سلامت بانوان در دوران بارداری ایفا می‌کند. ورزش، قند خون شما را پایین می آورد. ورزش می‌تواند مشکلات شایع بارداری مثل کمردرد، ورم، یبوست و مشکلات خواب را هم  درمان نماید. پیاده روی و شنا از ورزشهای توصیه شده در بارداری هستند. برای مطالعه بیشتر می توانید به مقاله ورزش در دوران بارداری مراجعه نمایید.

قند خون خود را چک کنید

در صورت ابتلا به  دیابت بارداری گاهی پزشک شما توصیه می‌کند که گاهی تا چهار بار در طول روز قند خون خود را چک کنید.

داروها

گاهی ممکن است برای کنترل قند خون شما رژیم غذایی و ورزش کافی نباشد. ۱۰-۲۰ درصد از خانم های باردار مبتلا به دیابت، نیازمند تزریق انسولین برای کنترل قند خون خود هستند.

گاهی برخی از پزشکان استفاده از قرص های خوراکی را نیز برای کنترل قند خون توصیه می کنند، اما توصیه عمومی اکثر پزشکان به تزریق انسولین است.

 پیگیری بعد از زایمان

پزشک شما باید میزان قند خون تان را بلافاصله بعد از زایمان و بین ۶ -۱۲ هفته پس از آن چک نماید و اطمینان حاصل شود که میزان قند خون شما به حد نرمال برگشت است.

دیابت بارداری

چند توصیه طب سنتی ایران در پیشگیری و کنترل دیابت بارداری

در طب سنتی ایران به طور تفصیلی به بیماری دیابت پرداخته شده است و این بیماری با علاِیمی مثل تشنگی، پرنوشی و پرادراری معرفی شده است.عوامل ایجاد کننده ی متفاوتی برای دیابت بیان شده است که بطور کلی دو عضو کلیه و کبد بیشتر از سایر ارگان ها در ایجاد یا کنترل دیابت نقش دارند.

در ادامه توصیه های طب سنتی ایران را جهت پیشگیری یا کنترل دیابت با هم مرور می‌کنیم:

  • پیاده رویی ،ورزش و داشتن تحرک کافی
  • پرهیز از مصرف قند،شکر،آبمیوه های صنعتی،نوشابه و ….
  • کاهش مصرف روغن هنگام طبخ غذا
  • استفاده از سبزیجات پخته در برنامه غذایی مثل کدو سبز
  • استفاده از لبنیات کم چرب
  • مصرف یک چهارم به کبابی بعد از هر وعده غذایی

ویرایش: دکتر فاطمه مرادی (مدیر کارگروه بارداری)

0 0 رای ها
امتیازدهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest

0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x